Aλλη μια φορά αιφνιδίασε τους πάντες, άλλους ευχάριστα κι άλλους δυσάρεστα: το υπερσυντηρητικό οικοδόμημα του Βατικανού, που συνταράσσεται από διαφθορά και σεξουαλικά σκάνδαλα, τους καθολικούς πιστούς, ακόμη και τους διαπιστευμένους δημοσιογράφους, που τον συνόδευαν στην πτήση επιστροφής από το Ρίο ντε Τζανέιρο στη Ρώμη. Μέσα στο αεροπλάνο, ο Πάπας Φραγκίσκος έδωσε την πρώτη του εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη Τύπου, μιλώντας έξω απ’ τα δόντια επί 80 λεπτά.
Αναφέρθηκε επίσης στον κληρικό Μπατίστα Ρίκα, το οποίον διόρισε πρόσφατα επικεφαλής της αμαρτωλής Τράπεζας του Βατικανού και –σύμφωνα με ιταλικά ΜΜΕ– φέρεται να εμπλέκεται σε ομοφυλοφιλικό σκάνδαλο, όταν είχε διατελέσει παλιότερα διπλωμάτης στη Λατινική Αμερική. Ταχεία έρευνα κατέληξε ότι οι κατηγορίες εναντίον του είναι αβάσιμες, είπε ο Φραγκίσκος, υπογραμμίζοντας ότι το πιστωτικό ίδρυμα της Αγίας Εδρας πρέπει να διέπεται από τιμιότητα και διαφάνεια και, αναλόγως της σύστασης της αρμόδιας επιτροπής, θα αποφασίσει αν θα προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις ή αν θα ζητήσει να κλείσει οριστικά. «Υπάρχουν πολλοί άγιοι [στο Βατικανό], αλλά και ορισμένοι που δεν συμπεριφέρονται και πολύ σαν άγιοι, κι αυτό με πονά όταν συμβαίνει», δήλωσε ο Ποντίφικας για τον κληρικό Νούντσιο Σκαράνο, που συνελήφθη τον Ιούνιο ως ύποπτος για απόπειρα παράνομης μεταφοράς 20 εκατομμυρίων ευρώ από την Ιταλία στην Ελβετία. Οσο για τις γυναίκες ιερείς, «η πόρτα έχει κλείσει», απάντησε κατηγορηματικά, τονίζοντας παράλληλα ότι πρέπει να αναβαθμιστεί ο διακοσμητικός ρόλος της γυναίκας στην Καθολική Εκκλησία.
Δείχνοντας αποφασισμένος να κάνει τα πάντα διαφορετικά από τους προκατόχους του, ο κατά κόσμον Χόρχε Μπεργκόλιο ρωτήθηκε για την επιλογή του να κινηθεί μ’ ένα λιτό Φιατάκι στους δρόμους του Ρίο ντε Τζανέιρο και την πραότητα με την οποία αντιμετώπισε το πλήθος που τον πολιόρκησε, όταν η αυτοκινητοπομπή του βγήκε κατά λάθος από τον κλοιό ασφαλείας. «Η ασφάλεια έγκειται στην εμπιστοσύνη προς τους ανθρώπους. Είναι αλήθεια ότι υπάρχει πάντα ο κίνδυνος κάποιος τρελός να επιχειρήσει κάτι, αλλά υπάρχει και ο Κύριος», απάντησε, προσθέτοντας ότι θα ήταν ακόμη πιο τρελό να παραμένει μακριά από τον κόσμο.
Παρά το τσουχτερό κρύο, πάνω από τρία εκατομμύρια πιστοί από 170 χώρες επιφύλαξαν θερμό αποχαιρετισμό στον Αργεντίνο «Πάπα των Φτωχών», κατά τη διάρκεια της πανηγυρικής λειτουργίας που τέλεσε στην παραλία της Κοπακαμπάνα, παρουσία των προέδρων της Βραζιλίας, της Αργεντινής, της Βολιβίας και των αντιπροέδρων της Ουρουγουάης και του Παναμά. Γοήτευσε τους πάντες με την αμεσότητα και την απλότητα που τηρεί προς το παρόν με συνέπεια ο 76χρονος Ποντίφικας, αλλά και τα μηνύματα με πολλούς αποδέκτες, που έστειλε κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στη Βραζιλία, καλώντας το ποίμνιό του να κάνει άνοιγμα στις παρυφές της κοινωνίας, σε όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, σε όσους δείχνουν απάθεια για τα κοινά.
«Οι νέοι άνθρωποι στους δρόμους είναι αυτοί που θέλουν να γίνουν φορείς της αλλαγής. Παρακαλώ, μην αφήσετε σε άλλους αυτό τον ρόλο», διακήρυξε απευθυνόμενος στη νεολαία, κινητήρια δύναμη των πρόσφατων μαζικών διαδηλώσεων στη Βραζιλία, καλώντας την μάλιστα να προκαλέσει αλλαγές, ακόμη και αν χρειαστεί να συγκρουστεί με επισκόπους και ιερείς. Συγκινητική ήταν η περιοδεία του σε φαβέλα του Ρίο ντε Τζανέιρο, την επονομαζόμενη στο παρελθόν «Λωρίδα της Γάζας», η οποία όμως «εκκαθαρίστηκε» με… συνοπτικές διαδικασίες από τις δυνάμεις ασφαλείας. Εκεί κατήγγειλε την «κουλτούρα του ατομικισμού», που διευρύνει το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών, υπέρ της «κουλτούρας της αλληλεγγύης», που μπορεί –όπως είπε– να εξαλείψει τις κραυγαλέες κοινωνικές ανισότητες της εποχής μας.